• Let’s talk: burn-out, grenzen bewaken en energielekken

    Ik heb in 2 jaar Lief voor je Leif maar weinig gesproken over het hebben van een burn-out. Ik vind het een gevoelig onderwerp, zeker ook omdat iedereen het op een andere manier beleeft, en er bij iedereen ook weer andere oorzaken aan vooraf gaan. Ik schrijf deze (hele lange) blog dus vanuit mijzelf, vanuit mijn eigen oorzaken en gevolgen, maar hoop je toch wat tips mee te kunnen geven.  Omdat ik inmiddels ook wel weet dat door het delen het anderen kan helpen om net weer even een klein stapje vooruit te zetten. Je hoeft het tenslotte nooit alleen te doen.

    Mijn verhaal
    Toen ik 23 was kwam ik in een enorm diep dal terecht. Van de één op de andere dag besloot ik zelf: dit gaat nu niet langer meer zo. De energie was de maanden daarvoor langzaam uit mijn lijf geslopen, en elke dag dat ik opstond kostte me meer moeite. Ik voelde me een slappe vaatdoek met een hoofd vol zaagsel. De oorzaak? Structureel te lang en te hard werken (2/3 jaar minimaal 60 uur per week), werk wat me geen energie gaf, het niet kunnen gebruiken van mijn talenten in werk, te weinig tijd voor mezelf, niet weten wie ik was, en te hard weg willen rennen voor wat er in mijn leven allemaal speelde waar ik geen raad mee wist. Eigenlijk was ik vanaf mijn 17e al aan het wegrennen en stak ik lekker mijn kop in het zand. Wat ik met mijn leven aanmoest, ik wist het niet. En dat resulteerde dus jaren later in deze situatie. Ik was extreem vermagerd, had 12 uur slaap per nacht nodig, en kon niet langer dan 2/3 uur op de been zijn om vervolgens weer aan een middagdutje te beginnen. Mijn lijf was op, en mijn geest eigenlijk niet anders. Ik zegde mijn baan op om uit te kunnen rusten, en mezelf de tijd te gunnen mijn leven een andere wending te geven. (Want dat dat nodig was, dat wist ik ook wel) Zo is dat een aantal maanden dag in dag uit gegaan. Omdat ik geen hulp wilde, of er niet bij stilstond dat ik hulp nodig had om hier bovenop te komen, ging mijn burn-out langzaam over in een depressie (niet geconstateerd, ik heb in die tijd geen dokter gezien, maar ik weet nu dat het dat was). Ik was niet doodongelukkig, maar de omstandigheden waarin ik leefde iedere dag zorgden ervoor dat ik gewoon de weg naar buiten niet kon vinden. Ik was compleet vastgelopen in het leven. Naast dat ik dus vooral uit moest rusten, had ik tegelijkertijd ook geen idee welke kant ik op wilde. Wie ik was, of wie ik wilde zijn. En dat vraagstuk hield me heel de dag bezig, en verlamde me. Mijn relatie liep stuk, vrienden lieten me vallen omdat ze geen raad wisten met de situatie, mijn baan had ik opgezegd, mijn omgeving toonde onbegrip en mijn wereld werd met de dag kleiner. Ik herinner me die tijd als één grote waas van me ‘onbegrepen voelen’. En dat is ook de reden waarom ik deze blog heb geschreven. Omdat ik als geen ander weet hoe kwetsbaar je je kunt voelen als je niet mee kunt doen met de maatschappij. Als je neergezet wordt als een slachtoffer en ‘werkloze’ die niks van het leven weet te maken. Als het enige wat mensen van je willen weten is ‘of je al een nieuwe baan hebt gevonden’. Dat terwijl je geestelijk tegen zoveel dingen aan het vechten bent.

    Nul eigenwaarde
    Niet meedoen met wat de norm is (jagen, streven, carrière maken, iemand zijn voor de buitenkant) maakt je een buitenstaander. Ik was anders in die tijd, en hoezeer ik dat anders zijn van mezelf nu ook toejuich, toen zag ik het als een afwijking en dat was ook mijn grootste blokkade. 5 jaar geleden was een burn-out nog niet hip, en niemand wist wat er precies met me aan de hand was. Mensen gooiden de meest kwetsende dingen naar mijn hoofd. Ik vond nergens aansluiting meer, en had ook geen inspirerende mensen in mijn omgeving die me een ander perspectief boden. Die zeiden: been there, done that, ik ga je helpen. Ik was alleen en dat maakte dat mijn eigenwaarde van redelijk normaal naar compleet nul ging. Ik had nul zelfvertrouwen, wilde mezelf het liefste verschuilen, en durfde geen mens meer onder ogen te komen, bang voor een vlijmscherp oordeel. Dat ik dat stukje van mezelf, mijn eigenwaarde, jaren kwijt ben geweest, dat is het meest heftige van die hele periode wat me nu bijstaat als ik eraan terugdenk. Het heeft voor mij zeker 4 jaar geduurd voordat ik echt weer gewoon durfde te staan voor wie ik was. Dat ik het niet erg meer vond mezelf te laten zien, om op foto’s te staan, en ik mijn zegje kon doen zonder me af te vragen wat een ander daarvan vond. Lief voor je Leif heeft me in dat proces zó enorm geholpen.

    Maatstaf van de maatschappij 
    En dat terwijl je tegelijkertijd in een enorm mooi proces zit. Dat kruispunt (de burn-out) heeft je namelijk (volgens mij) duidelijk gemaakt dat het niet meer ging, zo leven, op die manier. Je bent jezelf opnieuw aan het uitvinden, en stapje voor stapje je waarden aan het leren kennen. Een burn-out hebben is naar mijn mening een samenloop van omstandigheden in je leven die je duidelijk maakt dat je een pad in de verkeerde richting aan het bewandelen was. We willen misschien allemaal wel voldoen aan die maatstaf van de maatschappij. Die torenhoge lat die telkens gevoelsmatig wat verhoogd wordt. Heel hard rennen is nog niet hard genoeg. Mensen in je omgeving hebben het altijd beter voor elkaar. Kunnen wel alle ballen hooghouden, en overal in uitblinken. Een burn-out geeft je toestemming om uit die ratrace te stappen, zonder dat je daarin een keuze hebt. Er zijn genoeg mensen die hun hele leven aan die maatstaf kunnen blijven voldoen, zonder dat ze weten dat ze dat proberen na te streven. Ze doen gewoon. Maar er zijn ook mensen bij wie een keer het licht uitgaat. Die het leven dan helemaal opnieuw moeten gaan uitvinden. Veel mensen (incluis ik) weten tot het moment van hun burn-out vrij weinig over zichzelf. Over wie ze in de kern zijn, wat ze energie geeft en wat ze belangrijk vinden. Ik denk dat we bijna allemaal ‘geleerd’ hebben vanuit huis om keuzes te maken op de automatische piloot. Wat ouders van ons verwachten, wat vrienden doen. Studeren, een goede baan zoeken, carrière maken. Gewoon zoals de rest. Zonder ons af te vragen of dat eigenlijk wel is hoe we zelf het leven willen leven. Als jij niet in dat plaatje past (zoals ik) dan komt er een moment waarop dat meerennen niet meer lukt. Dan is het tijd om eens in gesprek te gaan met jezelf. Om echt een eigen levenspad te gaan bewandelen en jezelf te leren kennen. Het is tijd voor jou. Voor reflectie. Voor andere keuzes maken. Tijd om vanuit jezelf te gaan leven. Wat je waarden zijn, waar je energie van krijgt en hoe jij je leven graag ziet. Je mag besluiten om niet met de maatschappij mee te rennen, maar gewoon je eigen levenspad te kiezen. Of dat nou ander werk is, meer tijd voor jezelf, langzamer leven, meer reizen, eigenlijk is het gewoon doen wat goed voelt voor jou. Ook al geldt het niet als die ‘verdomde’ norm.

    Stappen zetten: het allerbelangrijkste 
    Er heerst zo’n negatief iets rondom burn-out, maar ik had absoluut niet gewild dat het me niet ‘overkomen’ was. Dan had ik nu nog in mijn cirkel rondjes gedraaid, vanuit angst keuzes gemaakt en niks geweten over mezelf of überhaupt over het leven. Het was mijn wake-up call die mijn lichaam me gaf, en die ik op dat moment echt nodig had. En het was enorm zwaar, maar ik ben zo enorm sterk geworden van dat jaar. Van het leren te kiezen vanuit mezelf. Van het uitstippelen van mijn eigen pad. Van het schijt hebben aan anderen. Vanuit het donker het beetje bij beetje lichter zien worden. Ik heb mezelf er alleen uitgevochten. Zonder pretpillen en zonder psychologen. Ik ben vanaf het moment dat ik weer helder na kon denken en weer redelijk in mijn energie zat, stapje voor stapje mijn leven nieuwe impulsen gaan geven. Want ik had zelf ook wel door dat als ik niks ondernam, dat er dan niks gebeurde. Dus ik ging een studie doen (gewoon iets wat op dat moment mijn interesse had: voeding), kreeg op den duur een leuke parttime baan, begon een foodblog, en krabbelde op. Ik zat totaal nog niet in de richting van waar ik me nu bevind, maar gewoon al het feit dat je een stap zet, is zo ontzettend belangrijk. In die tijd dacht ik dat ik het allemaal uitgevonden moest hebben. Ik moest een levensplan klaar hebben dat ik zou gaan afvinken. Dat plan kwam er natuurlijk niet, want iets op de lange termijn uitdenken verlamde me zo erg, dat ik de eerste stap niet eens durfde te zetten. Je kunt weinig overzien, en dus is in beweging komen sowieso al een positief iets. Gewoon proberen, voelen en bijsturen als je denkt dat je iets aan het doen ben wat absoluut niet ‘jij’ is. Je hoeft geen kant en klaar plan te hebben om een stap vooruit te zetten. Beweging veroorzaakt flow, brengt nieuwe kansen en mogelijkheden.

    Energielekken
    Na dat jaar ben ik elke keer weer een stapje dichterbij mijzelf gekomen. En dat proces is nu nog steeds aan de gang. Het is niet een kwestie van ‘ik zit in de put, ik maak een nieuw levensplan en weet alles over wie ik ben en dan gaan we weer vrolijk mee in die ratrace van de maatschappij’. Je groeit, je maakt keuzes, goede en stomme keuzes, je vervalt weleens in oude patronen, maar je bent onderweg naar iets wat veel beter bij je past dan het leven voor je burn-out. En dan nog verval (ik) je regelmatig in oude patronen. Maar fouten maken mag. Je voelt dan op dat moment ook dat het gevolg van die foute keuze iets is wat je absoluut niet wilt. De meeste mensen die een burn-out krijgen hebben moeite met het bewaken van hun grenzen. En soms weten ze eigenlijk niet eens wat hun grenzen zijn. En ook na je burn-out blijft dat een levenslang proces. Elke dag weer even voor de spiegel staan en jezelf afvragen dat wat je doet, je genoeg energie geeft. Nee leren zeggen en genoeg tijd voor jezelf inbouwen. Weten wanneer je moet stoppen. Lak hebben aan wat iedereen doet, en gewoon je eigen plan trekken. Energielekken (mensen, werkzaamheden, situaties) opsporen en die zoveel mogelijk uit je leven verbannen (heel belangrijk!)

    Is jouw weegschaal in balans?
    Want je lichaam en je geest zijn je grootste goed. Iets waar ik met zoveel vallen en opstaan achter moest komen. Na mijn burn-out zat ik 5 jaar later bijna tegen een nieuwe aan. Gelukkig was het universum met mij en ben ik toen voor mezelf begonnen, maar dat wil zeggen wat voor ongoing process het is. Zelfs toen, toen ik toch al een hoop meer wist over mezelf, kon ik nog niet mijn grenzen bewaken. En nu ik ondernemer ben, is en blijft dat een dagelijkse strijd. Door elke dag een lange wandeling te maken in de natuur, elke dag te schrijven wat me bezighoudt en elke dag te mediteren kan ik alleen nu veel beter opsporen wat mijn energielekken precies zijn en blijf ik in contact met mezelf.  Ik geloof namelijk wel dat als je je leven zo inricht dat je vrijwel (90/10) alleen maar dingen doet die je enorm leuk vindt, je veel minder snel tegen een burn-out of oververmoeidheidsklachten aanloopt. Mits je die energielekken verwijdert natuurlijk. Je kunt het concreet zien als een weegschaal waar je heel bewust genoeg leuke dingen op moet leggen om de energie niet naar de negatieve kant te laten lopen. Alle kleine vervelende situaties of dingen kunnen samen ook een groot geheel vormen. Dus blijf goed reflecteren. Neem elke dag de tijd om op te schrijven wat je energie heeft gekost en waarvan je energie hebt gekregen. Stop met energieslurpende vriendschappen of opdrachtgevers die lastig zijn (note to self;-). Doe op je vrije dagen niks dat je minder dan ‘helemaal te gek vindt’ en luister, naar wat je lichaam je elke keer weer probeert te zeggen. Ik denk dat veel mensen veel te snel genoegen nemen met ‘ok’. Ik heb een baan, dus het is ‘ok’. We zijn hier niet om een ‘ok’ leven te hebben. We zijn hier om iets moois van ons leven te maken, op onze eigen manier, zoals we daar zelf blij van worden. Dus settle niet voor ‘ok’ maar ga iets doen waar jij echt echt echt heel blij van wordt en waar jij echt in tot je recht komt. Je bent het waard!

    Ik wil je als allerlaatste nog meegeven wat ik met de kennis van nu anders zou hebben gedaan mocht je in hetzelfde schuitje zitten als ik heb gezeten. Ik had zeker weten hulp ingeroepen als er destijds mensen gespecialiseerd waren in burn-outs. Ik had echt op zoek gegaan naar gelijkgestemden. Mensen die de weg (zoektocht of specifiek burn-out) al bewandeld hadden. Die voor een andere kijk kunnen zorgen. Mensen en hun energie kunnen echt je grootste inspiratiebron zijn. Ik had eerder een stap gezet. Omdat ik dacht dat de stappen die ik wilde gaan zetten zo belangrijk waren, durfde ik totaal niet meer. Nu weet ik: het maakt niks uit wat voor stap het is, als je maar in beweging blijft. Ook had ik denk ik wat meer willen genieten (klinkt gek ja, maar is zo) van het hele proces. Het heeft me zo gevormd. Positief gezien. Het betekende een hele ommekeer in mijn leven. Het werd sindsdien elk jaar alleen maar beter. En nog steeds. Want dichterbij je eigen kern komen en laagjes af gaan pellen is zo bijzonder. Echt.

    X

    Foto: Puur by Dyana Fotografie

    Willemijn
    Willemijn

    ''28. Recht door zee en oprecht, ambitieus in alles wat ze doet. Geniet intens van: woorden op papier, magische zonsondergangen, mijn sportmomentje op de vroege ochtend, ontdekken, herinneringen maken en de wereld aan mijn voeten.''

  • lekker lezen

    2 gedachten over “Let’s talk: burn-out, grenzen bewaken en energielekken

    1. Nynke schreef:

      Heel herkenbaar verhaal! En mooi dat je het deelt. Hier op mijn 26ste een burn out gehad. Wel hulp gezocht en gekregen, maar eigenlijk pas nu (bijna 8 jaar later) “het bewaken van de grenzen” onder controle. Het blijft een proces (ook al werk je weer volledig) met vele valkuilen.

    Geef een reactie

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *